معرفی گروه

گروه پژوهشی زمین‌شناسی نفت در سال 1389، موافقت اصولی و در سال 1393 موافقت قطعی خود را از دفتر مرکزی جهاددانشگاهی دریافت نمود. این گروه با انجام مطالعات و پژوهش در حوزه‌های مختلف زمین‌شناسی (زمین‌شناسی نفت، رسوب‌شناسی، زمین‌شناسی ساختمانی، چینه‌شناسی و فسیل‌شناسی) و ژئوشیمی، به انجام پروژه‌های تحقیقاتی و عملیاتی در حوزه اکتشاف می‌پردازد. گروه پژوهشی زمین‌شناسی نفت در سال 1390، موفق به دریافت تأییدیه صلاحیت همکاری تحقیقاتی در زمینه "ارزیابی حوضه‌های رسوبی" و "توسعه نرم‌افزارهای مورد نیاز صنعت" با وزارت نفت شد.

اهداف

  • تبدیل گروه به یک مرکز پژوهشی قوی و مرجع در زمینه زمین‌شناسی نفت

  • توانمندی ساخت الگوی سه بعدی میدان با استفاده از روش های ژئوشیمیایی و ژئوفیزیکی در راستای دستیابی به دانش فنی ازدیاد برداشت از مخازن نفت و گاز
  • تأسیس آزمایشگاه پایش مخازن به منظور تولید بهینه و صیانتی از میادین هیدروکربوری
  • ارائه مشاوره های تخصصی توسط گروه به شرکتهای پیمانکار شرکت ملی نفت ایران

زمینه فعالیت گروه

  • تحلیل حوضه های رسوبی

  • چینه شناسی سکانسی- ساخت الگوی سه بعدی میدان

اعضای هیات علمی

سید محمد زمان زاده
دانشیار

دكتري رسوب شناسي و سنگ شناسي رسوبي، دانشگاه تهران، دانشكده علوم، با درجه عالی

كارشناسي ارشد: رسوب شناسي و سنگ شناسي رسوبي ، دانشگاه تهران، دانشكده علوم
كارشناسي: زمين شناسي، دانشگاه تهران، دانشكده علوم

تلفن: 22431933 داخلی 158

مطالعات رسوب شناسي، محيط رسوبي و ويژگيهاي پتروفيزيكي

مطالعات sequence stratigraphy اكتشافي
مطالعات برخاستگاه ماسه سنگها
مطالعات دياژنز دولوميتها

ابراهیم سفیداری
استادیار

دکتری زمین شناسی، گروه زمین شناسی، دانشگاه تهران

کارشناسی ارشد زمین شناسی نفت، گروه زمین شناسی، دانشگاه تهران
کارشناسی زمین شناسی، گروه زمین شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز

تلفن: 22431933 داخلی 158

پتروفیزیک

مدل سازی استاتیک
کیفیت مخزنی در چارچوب چینه نگاری سکانسی
ژئوشیمی آلی

مهران کلهری
عضو

کارشناسی ارشد- مهندسی معدن- گرایش مکانیک سنگ – دانشگاه زنجان- 1392-1390

کارشناسی- مهندسی معدن – گرایش استخراج – دانشگاه صنعتی اصفهان- 1388-1384

تلفن: 22431933 داخلی 142

مدلسازی ژئومکانیکی مخازن هیدروکربنی (یک بعدی و سه بعدی)

شبیه سازی عددی فرآیند شکاف هیدرولیکی در سنگ
تحلیل پایداری چاههای نفتی
تولید شن در مخازن نفتی

نسیم حیدریان دهکردی
مربی پژوهش

دانشجوی دکترای زمین شناسی، دنشگاه تهران، (نفر اول ورودی سال 1395)

کارشناسی ارشد، زمین‌شناسی اقتصادی، دانشگاه پیام نور مرکز تهران، سال 1388. درجه عالی
کارشناسی زمین‌شناسی کاربردی، دانشگاه شهید بهشتی تهران، سال 1385

تلفن: شماره تماس: 22431933 داخلی 158

انجام مطالعات میکروترمومتری میانبارهای سیال

زمین شناسی نفت
ژئوشیمی آلی
ژئوشیمی معدنی

هوشنگ مهرابی
عضو

کارشناسی ارشد – رسوب شناسی و سنگ شناسی رسوبی – دانشگاه تهران

کارشناسی - زمین شناسی – دانشگاه تهران

تلفن: 22431933 داخلی 158

چینه نگاری سکانسی

رسوب شناسی
زمین شناسی پزشکی
پتروفیزیک
ژئوشیمی معدنی
مطالعات صحرایی

طرح‌های در حال اجرا

  • بررسی علل ترش شدن نفت مخزن سروک میادین سیری D و C و ارائه راهکار به منظور رفع آن

  • تهیه طرح جامع توسعه میادین منطقه سیری با اولویت میادین سیوند، دنا و اسفند
  • مطالعه جامع حوضه رسوبی (پتروگرافی، ژئوشیمی، پالینولوژی) و چینهنگاری سکانسی سازندهای فراقان، زاکین و سرچاهان- سیاهو در میدان پارس جنوبی (چاه شماره SPD1-14) و انطباق نتایج با میادین مجاور
  • ارزیابی ژئوشیمیایی و بررسی سیستم هیدروکربوری یکی از میادین بندرعباس
  • بررسی علل ترش شدن نفت مخزن سروک میادین سیری D و C و ارائه راهکار به منظور رفع آن. (کارفرما: شرکت نفت فلات قاره ایران)
  • مطالعه ژئوشیمی، تهیه بانک اطلاعاتی، تعیین میزان عناصرکمیاب و ارزیابی پتانسیل اقتصادی استحصال آنها با توجه به استاندارها و برنامه های زیست محیطی در شورابه های نفتی میادین نفت و گاز فلات قاره ایران و بررسی امکان تزریق مجدد جهت ازدیاد برداشت. (کارفرما: شرکت نفت فلات قاره ایران)
  • مطالعه مقایسه ای روش های مرسوم ازدیاد برداشت نفت و تکنیکهای ترکیبی جایگزین در یکی از مخازن شکاف دار ایران. (کارفرما: پژوهشکده علوم پایه کاربردی)
  • مطالعه مفاهیم اساسی روش VLF و نحوه پردازش و تفسیر داده‌ها و کاربرد روش در پروژه‌های مهندسی ژئوفیزیک. (کارفرما: دفتر مرکزی جهاد دانشگاهی/ اختتام ۱۳۸۸)
  • مطالعه کاربرد مدل‌سازی فیزیک‌سنگ در سرشت‌نمایی مخازن کربناته (کارفرما: دفتر مرکزی جهاد دانشگاهی/ اختتام ۱۳۸۹)
  • مطالعه کاربرد فیلترهای خطی ناپایا در حذف اثر جذب. (کارفرما: دفتر مرکزی جهاد دانشگاهی/ اختتام ۱۳۸۹)
  • مطالعه کاربرد آنالیز لرزه مشمول زمان در سرشت‌نمایی مخزن (کارفرما: دفتر مرکزی جهاد دانشگاهی/ اختتام ۱۳۹۰)
  • مطالعه کاربرد تحلیل AVO جهت شناسایی مستقیم هیدروکربن (کارفرما: دفتر مرکزی جهاد دانشگاهی/ اختتام ۱۳۹۰)
  • امکان‌سنجی استفاده از برداشت‏های لرزه‏ای تکرار شده با هندسه متفاوت جهت بررسی خصوصیات دینامیک مخزن در میدان دالپری. (کارفرما؛ شرکت نفت مناطق مرکزی ایران/ اختتام ۱۳۹۰)
  • مطالعه جامع مدلی و ارزیابی میدانی سناریوهای ازدیاد برداشت و بهینه‌سازی تولید در میادین منطقه سیری با اولویت میادین سیوند، دنا و اسفند.( کارفرما: شرکت نفت فلات قاره ایران. کارفرما شرکت نفت فلات قاره ایران/ اختتام ۱۳۹۱)
  • مطالعه امکان‌سنجی استفاده از مدلسازی فیزیک‌سنگ در سرشت نمایی لرزه ای مخزن سروک. (کارفرما: دفتر مرکزی جهاد دانشگاهی/ اختتام ۱۳۹۳)
  • تعیین و مقایسه حداقل فشار امتزاجی و اثر ترکیب گاز تزریقی بر ازدیاد برداشت نفت با روشهای تحلیلی و آزمایشگاهی نوین (کارفرما: دفتر مرکزی جهاد دانشگاهی/ اختتام ۱۳۹۴)
  • بررسی رفتار فازی و تعیین خصوصیات (PVT) سیال نفتی یکی از مخازن کربناته ایران. (کافرما: پژوهشکده علوم پایه کاربردی/ اختتام ۱۳۹۵)
  • شبیه سازی و مقایسه راندمان روش­های ازدیاد برداشت نفت از مخازن بر پایه فرآیندهای تزریق امتزاجی و غیرامتزاجی گاز. (کارفرما: پژوهشکده علوم پایه کاربردی/ اختتام: ۱۳۹۵)
  • استفاده از تکنیکهای وارون سازی لرزه ای پیش از بر انبارش و انجام تحلیل های LMRو AVO در مشخصه سازی یکی از میادین نفتی ایران (کارفرما: دفتر مرکزی جهاد دانشگاهی/ اختتام: ۱۳۹۸)

طرح‌های خاتمه یافته

  • مطالعات ژئوشیمی مخزنی

  • تصور می­شد نقش ژئوشیمی نفت فقط صرف حمایت از تلاش­های اکتشافی است. با این وجود، ایده­ها، ابزارها، و روش­های گسترش یافته برای ارزیابی سنگ­های منشاء نفت­های خام و گازهای طبیعی در بسیاری از مشکلات تولید نفت و گسترش میدان قابل کاربرد خواهد بود. این کاربردها بطور گسترده در دو گروه اصلی اکتشاف و تولید مخزن قرار می­گیرند: همانطور که اکتشاف مخزن عمدتا در ارتباط با شناسایی زون­های بهره­ده، ارزیابی اولیه کیفیت ستون نفت، و تعیین سطح تماس سیالات است، کاربردهای تولید، بیشتر در ارتباط با مشکلات تولید و مسائل توسعه میدان است. این مسائل شامل مسائل ته­نشت آلی، ابهامات پیوستگی مخزنی، مانیتورینگ تولید، مشکلات پیش­رو،  برنامه­های مانیتورینگ بهبود ازدیاد برداشت نفت و ترش شدگی مخزن است. هنگام پرداختن به مشکلات تولید، زمان از اهمیت بالایی برخوردار است و هر گونه ضرر یا کاهش در تولید منجر به از دست رفتن درامد می­شود. اگر چه بسیاری از این مشکلات با روش­های مرسوم مهندسی نفت قابل حل است با این وجود این روش­ها به طور معمول نیازمند وقفه در تولید هستند. رویکرد ژئوشیمیایی به این مشکلات تولید، غالباّ می­تواند بسیار ارزانتر بوده و نیاز به زمان کمتری برای اجرا دارند.

    ابزارهای ژئوشیمی مخزن شامل روش­های شاخته شده ژئوشیمی از قبیل پیرولیز راک ایول، گاز کروماتوگرافی نفت، آنالیز ایزوتوپی و بیومارکرهای نفت­ها و آنالیزهای ترکیبات و ایزوتوپی گازهای طبیعی می­باشند. بعضی اوقات از این روش­ها به گونه­ای که قبلا در کتاب­ها توضیح داده شده است استفاده می­شود، در حالی که در یک زمان دیگر، برای حل یک مشکل خاص به روشی منحصر به فرد استفاده می­شوند. بعلاوه، اطلاعات گاز موجود در گل حفاری، ایزوتیوب­ها و گاز کروماتوگرافی – استخراج حرارتی  برای تکمیل تکنیک­های مرسوم­تر ژئوشیمیایی بمنظور حل مسائل استفاده می­شوند.

    یکی از توانمندی­های گروه زمین شناسی نفت پژوهشکده علوم پایه کاربردی، مطالعات مسائل اصلی ژئوشیمی مخزن و چگونگی استفاده از این تکنیک­ها برای حل مشکلات است. همچنین ارزش استفاده از ژئوشیمی نفت در مدیریت مخزن و توسعه میدان برای یافتن راه حل­های سریع برای این مشکلات و کمک به بازگرداندن تولید از دست رفته از توانمندی­های این مجموعه است.

  • پایش ژئوشیمیایی مخزن
  • بررسی علت ترش شدن نفت و گاز مخزن

  • بررسی سطح تماس سیالات

  • زون بندی ژئوشیمیایی مخزنی

  • مدل­سازی ژئومکانیکی

    مطالعات ژئومکانیکی مخازن در کاهش هزینه­ها و افزایش بهره­وری در تمامی مراحل اکتشاف، حفاری و تکمیل چاه، بهره برداری و تولید و حتی در مراحل رهاسازی میدان از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. با ساخت مدل­های ژئومکانیکی برای میادین امکان مطالعه و پیش بینی رفتار ژئومکانیکی میدان برای هر مورد وجود دارد. دانش ژئومکانیک مخازن هیدروکربنی با بررسی و تحلیل رفتار زمین در برابر تنش­ها، کلید مشکلات مکانیکی حاصل از اندرکنش مصالح در اعماق مختلف می­باشد. از مهم ترین بخش­هایی که ژئومکانیک مخازن هیدروکربنی برای حل مشکلات موجود راه گشاست می­توان به این موارد اشاره کرد: تولید ماسه، طراحی مسیر چاه و پنجره وزن گل، شکافت هیدرولیکی، عملیات تکمیل چاه، نشست مخزن و تراکم­پذیری، ذخیره سازی نفت و گاز، انتخاب سرمته حفاری، تزریق سیال و گاز به منظور ازدیاد برداشت و یکپارچگی پوش سنگ. برای انجام مطالعات ژئومکانیکی نیاز به ساخت مدل­های ژئومکانیکی است که بسته به نوع مطالعه، دقت لازم و میزان هزینه­ها و داده­های موجود متفاوت خواهد بود. داده­هایی که در مطالعات ژئومکانیکی مورد استفاده قرار می­گیرند اصولا در چهار دسته کلی داده­های زمین شناسی، داده­های لرزه­ای، پترفیزیکی و داده­های مکانیک سنگی قرار می­گیرند که هر کدام دارای آیتم­های مختلفی هستند و از روش­های گوناگونی بدست می­آیند. از جمله قابلیت­های گروه در زمینه مطالعات ژئومکانیک می­توان به ساخت مدل­های یک بعدی و سه بعدی برای میدان، مطالعات و آنالیز پایداری چاه، مدلسازی و طراحی فرآیند شکاف هیدرولیکی در مخازن، مطالعات تولید ماسه در مخزن اشاره کرد.

  • مطالعه پایداری دیواره چاه

  • مدل سازی یک تا سه بعدی ژئومکانیکی

  • مدل سازی و طراحی شکاف هیدرولیکی

  • بررسی مشکل تولید ماسه

  • مطالعات جامع زمین شناسی مخزنی

    یک مطالعه جامع زمین شناسی مخزنی به بررسی فرآیندهای ریز مقیاس شامل مطالعات میکروسکوپی تا مطالعات بزرگ مقیاس (مقیاس حوضه و میدان نفتی) خواهد پرداخت. در مطالعات ریز مقیاس نقش فرآیندهای تاثیر گزار بر کیفیت مخزنی در مقیاس میکروسکوپی شامل رخساره (محیط رسوبی اولیه) و فرآیندهای دیاژنزی ثانویه (سیمانی شدن، دلومیتی شدن، تبلور مجدد و …) پرداخته خواهد شد. در مقیاس بالاتر زیرمحیط­های رسوبی و محیط رسوبی اولیه بازسازی شده و در مقیاس بالاتر از مدل مفهوم رسوبگذاری سازند ساخته خواهد شد. نهایتا در مقیاس میدان و حوضه مدل چینه نگاری سکانسی سازندهای مخزنی ساخته شده و انطباق داده خواهد شد و کیفیت مخزنی در چارچوب مدل استخراج شده تجزیه تحلیل می­گردد. بر این اساس در گروه زمین شناسی نفت مطالعات جامع زمین شناسی مخزنی به صورت زیر انجام می گیرد:

    مطالعه مقاطع نازک پتروگرافی و مغزه­های تهیه شده از چاه

  • بررسی فرایندهای رسوب شناسی مانند بافت، ساخت، نوع دانه­ها، اندازه دانه­ها، ساخت­های رسوبی

  • بررسی مشخصه­های دیاژنزی (سیمانی شدن، کانی زایی، انحلال، نوع حفرات، شکستگی­ها و …(

  • بررسی شرایط تکتونیکی خاستگاه، وضعیت آب و هوایی دیرینه و میزان هوازدگی

  • بررسی و مطالعه مقاطع پالینولوژی جهت تعیین سن دقیق سازندهای رسوبی و شرایط محیطی رسوبگذاری

  • مطالعه رخساره­های رسوبی و همراهی رخساره­ها و بازسازی مدل مفهومی رسوبگذاری

  • مطالعات چینه نگاری سکانسی

  • ارزیابی پتروفیزیک و مدل سازی مخزن

  • برای تخمین حجم ذخیره هیدروکربن (نفت، گاز) یک میدان نیازمند محاسبه تخلخل، آب اشباع شدگی و لیتولوژی سازندهای مخزنی در میدان است. بهترین روش برای محاسبه پارامترهای ذکر شده استفاده از تست های آزمایشگاهی مغزه در مقیاس چاه و گسترش آن به فضاهای بین چاهی با استفاده از زمین آمار و داده­های لرزه­ای است. با این وجچود داده­های مغزه به دلیل زمان بر بودن فرآیند مغزه گیری و هزینه بالای مغزه گیری چاه­ها فقط در چاه­های محدودی از یک میدان موجود هستند. در چاهای دیگر از میدان که اطلاعات مغزه در دسترس نباشد از نمودارهای پتروفیزیکی برای جبران کمبود داده­های مغزه استفاده می­شود. با پیشرفت تکنولوژی ابزارهای نمودارگیری در صنعت نفت به سرعت گسترش پیدا کرد. این نمودارهای پتروفیزیکی با روش­های استاندارد ارزیابی سازند قابل تبدیل به تخلخل سنگ مخزن، میزان اشباع شدگی سیالات مختلف و همچنین لیتولوژی سازند مخزنی می­باشند. این ارزیابی­ها نتایج پیوسته­ایی از پارامترهای مخزنی در محل چاه­ها می­دهند که برای تخمین حجم ذخیره مورد استفاده قرار می­گیرند. از دیگر کاربردهای نمودارهای پتروفیزیکی گسترش رخسارها در مقیاس چاه­های حفاری شده در یک مخزن هیدروکربنی و تشخیص سطح تماس سیالات است. بعد از این که پارامترهای مخزنی در مقیاس چاه­ها پیش بینی و ارزیابی گردید در مرحله بعد با استفاده از علم زمین آمار به فضاهای بین چاهی گسترش داده شده و یک مدل سه بعدی از خصوصیات مخزنی در مقیاس میدان تهیه خواهد شد. با استفاده از پارامترهای مخزنی مدل شده و حجم کلی میدان می توان حجم ذخیره میدان را بدست آورد. ارزیابی سازندهای نفت دار و مدل سازی استاتیک پارامترهای مخزنی یکی از زمینه­های فعالیت گروه زمین شناسی نفت پژوهشکده علوم پایه کاربردی است که شامل زیر مجموعه­های کاری زیر است:

  • ارزیابی پتروفیزیکی و زون­بندی مخزن

  • مدل سازی استاتیک مخزن

  • مدل سازی شکستگی­ها